Σχόλιο Συντακτικής Ομάδας:  Κοινοποιούμε σήμερα το άρθρο του καθηγητή Στέφανου Κωνσταντινίδη, με θέμα την ανάγκη δημιουργίας κοινωνικής πρότασης υπέρ της συλλογικότητας, που θα οδηγήσει στην ομοσπονδιοποίηση της Ευρώπης των λαών, πέρα από πολιτικές μονόπλευρης λιτότητας. Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης. 

Η Ευρώπη της λιτότητας

Σβησμένες όλες οι φωτιές

οι πλάστρες μες’ τη Χώρα

                           Κωστής Παλαμάς

Την περασμένη Τετάρτη εκατομμύρια άνθρωποι διαδήλωσαν σε όλη την Ευρώπη ενάντια στη λιτότητα που επιβάλλει η νεοφιλελεύθερη πολιτική που υιοθετήθηκε στη γηραιά ήπειρο. Είναι εκπληκτικό που στη Μέκκα του καπιταλισμού, στις ΗΠΑ, ο κύριος εκπρόσωπος αυτής της σχολής σκέψης, ο Μιτ Ρόμνεϊ, έχασε τις εκλογές. Ο δε Μπαράκ Ομπάμα που εξελέγη για ακόμη μια τετραετία στο Λευκό Οίκο, δηλώνει ότι θα πάρει μέτρα για να διασωθεί η μεσαία τάξη στις ΗΠΑ. Στην Ευρώπη με τις άλλοτε κοινωνικές ευαισθησίες, όπου κάποτε αναπτύχθηκε το κοινωνικό κράτος και μια εύρωστη μεσαία τάξη η λαίλαπα του νεοφιλελευθερισμού απειλεί να τα εξαφανίσει και τα δύο. Την ίδια στιγμή τα λαϊκά στρώματα οδηγούνται κατά εκατομμύρια στην ανεργία.

Η Ευρώπη της λιτότητας παρουσιάζει ήδη δύο μεγάλα σχίσματα: το πρώτο είναι αυτό που παρατηρείται σε όλες σχεδόν τις κοινωνίες των ευρωπαϊκών χωρών με τους φτωχούς και τους ανέργους από τη μια να αυξάνονται ιλιγγιωδώς και τον πλούτο να συσσωρεύεται στα χέρια των ολίγων. Το δεύτερο σχίσμα είναι αυτό που όλοι πια οι πολιτικοί αναλυτές διαπιστώνουν ανάμεσα στον ευρωπαϊκό Βορρά και τον ευρωπαϊκό Νότο. Ακόμη και αυτός ο προ εξαμήνου εκλεγείς σοσιαλιστής πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ, έκανε στροφή σε σχέση με τις προεκλογικές του υποσχέσεις και εφαρμόζει, κάτω από την πίεση ασφαλώς του Βερολίνου, μια πολιτική λιτότητας, έστω και αν αυτή η πολιτική έχει τραγικά αποτύχει εκεί που εφαρμόστηκε, σε χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ελλάδα. Το Βερολίνο μάλιστα, με στόχο να ασκήσει πίεση στο Παρίσι, αφήνει να διαρρέει ότι υπάρχει κίνδυνος κατάρρευσης και της Γαλλικής οικονομίας.

Είναι γεγονός πάντως πως η Άνγκελα Μέρκελ, που από πολλούς θεωρείται ο κακός δαίμονας της Ευρώπης, έβαλε τελευταία κάπως νερό στο κρασί της, αφήνοντας την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να διαδραματίσει ένα πιο επεμβατικό ρόλο στα ευρωπαϊκά οικονομικά δρώμενα. Πολλοί μάλιστα πιστεύουν πως η σκληρή πολιτική της Μέρκελ θα αλλάξει μετά τις γερμανιές εκλογές του Σεπτεμβρίου 2013. Εκείνο πάντως που γίνεται πια κατανοητό από όλους είναι πως η σημερινή οικονομική πολιτική που η Γερμανία επέβαλλε στην Ευρώπη οδηγεί σε αδιέξοδο. Ο μόνος δρόμος που απομένει στους Ευρωπαίους είναι η ομοσπονδιοποίηση της Ευρώπης με δημοκρατικούς θεσμούς και μια Ευρωπαική Κεντρική Τράπεζα ικανή να διαδραματίσει το ρόλο της όπως αυτό συμβαίνει με την Federal Reserve στις ΗΠΑ. Σε τελευταία ανάλυση η ομοσπονδιοποίηση της Ευρώπης θα είναι η απάντηση σε μια Γερμανική Ευρώπη. Διότι η σημερινή Ευρώπη δεν είναι ούτε αυτή του διαφωτισμού, ούτε η Ευρώπη της ισότητας ή τουλάχιστο αυτή της κοινωνικής ευαισθησίας, ούτε η Ευρώπη που ονειρεύτηκαν οι λαοί της.

Στα καθ’ ημάς η κατάσταση εξελίσσεται, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο, με τους χειρότερους οιωνούς. Η κρίση βέβαια στην Ελλάδα και στην Κύπρο δεν οφείλεται μόνο στους εξωγενείς παράγοντες. Οφείλεται και στην ανικανότητα των πολιτικών και των ελίτ να την διαχειριστούν, οφείλεται και στην διαφθορά και τη διαπλοκή η οποία είναι συστημική και έχει αποσαθρώσει τον ίδιο τον κοινωνικό και παραγωγικό ιστό. Οφείλεται και σε μια αντιπαραγωγική κρατικοδίαιτη μεταπρατική αστική τάξη. Οφείλεται και σε μια νομενκλατούρα που διαφεντεύει στο χώρο της Αριστεράς και που δεν  έχει κανένα πρόβλημα να προχωρεί σε συμμαχίες με ομάδες της αστικής τάξης και το ίδιο το σύστημα. Οφείλεται και στην απουσία ρωμαλέας κριτικής από μέρους των διανοουμένων η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων ενσωματώθηκε στο σύστημα υιοθετώντας ένα ακραίο και βουλιμικό ατομισμό. Στην περίπτωση της Ελλάδας και της Κύπρου με τα πολιτικά συστήματά τους να έχουν χρεοκοπήσει, αν οι πολίτες δε πάρουν τη τύχη τους στα χέρια τους με μια διαφορετική πολιτική εκπροσώπηση, το μέλλον θα είναι ακόμη περισσότερο σκοτεινό. Λείπει η δημιουργικότητα και μια κοινωνική πρόταση υπέρ της συλλογικότητας, ένα σχέδιο εξόδου από την κρίση, ένα κάποιο όραμα οδηγητής για το αύριο. Ισχύουν όσο ποτέ άλλοτε-ακόμη και για την Ευρώπη-οι στοίχοι του Κωστή Παλαμά, σβησμένες όλες οι φωτιές οι πλάστρες μεσ’τη χώρα.

*Το άρθρο δημοσιεύτηκε στον κυριακάτικο "Φιλελεύθερο" στις 18/11/12.

Bασανιστήρια και Μετα-Αποικιοκρατία

Συντακτική Ομάδα: Δημοσιεύουμε σήμερα άρθρο του ιστορικού και Αναπληρωτή Καθηγητή του Πανεπιστημίου Κύπρου, Πέτρου Παπαπολυβίου σχετικά με τα βασανιστήρια των Βρετανών Αποικιοκρατών κατά τη διάρκεια του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ και άλλων εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων. Ένα άρθρο που μας δίνει την αληθινή εικόνα της αποικιοκρατικής και μεταποικιακής πολιτικής των ισχυρών της γης.

Η πρόσφατη κυκλοφορία του βιβλίου "Cruel Britannia: A Secret History of Torture" από τον Άγγλο δημοσιογράφο Ian Cobain, αποτελεί τη συνέχεια στις αποκαλύψεις που προκάλεσε τα τελευταία χρόνια ο μακρύς δικαστικός αγώνας Κενυατών θυμάτων της βρετανικής αποικιοκρατικής βίας στη δεκαετία του 1950. Πέρα από τον τραυματισμό του αυτοκρατορικού γοήτρου για υποθέσεις μαζικών βασανιστηρίων στις βρετανικές αποικίες στην περιοδο 1945-1960, δημιουργούνται ερωτηματικά και για τις αντοχές του ακηλίδωτου συστήματος «παραγωγής ιστορίας» της σημερινής Βρετανίας: Θα αντέξουν τα Εθνικά Βρετανικά Αρχεία (όπου στηρίζεται κατά μεγάλο μέρος και η νεότερη ιστορία της Κύπρου) να παραδώσουν τους πλήρεις φακέλους των βασανιστηρίων εις βάρος των μελών των εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων των παλαιών βετανικών αποικιών; Μήπως, τελικώς, θα απαγορευθεί η δημοσιοποίησή τους, για λόγους «εθνικού συμφέροντος», υπό τον φόβο μαζικών δικαστικών αγωγών κατά της ευκλεούς Μεγάλης Βρετανίας; Ή θα γίνει επιλεκτική παράδοση στο αναγνωστικό κοινό ορισμένων φακέλων αρχειακού υλικού;

Ανεξάρτητα από τα παραπάνω αλλά και την οδυνηρή, όσο και εξαιρετικά χρήσιμη υπόμνηση στους ιστορικούς ερευνητές ότι «καθοδηγούμενες διαθεσιμότητες» χάριν «εθνικών» (;) σκοπιμοτήτων για γεγονότα που έγιναν πρίν από 60 ή 50 χρόνια γίνονται ακόμη και σε αρχεία όπως το βρετανικό, τα όσα παρακολουθούμε για τα βασανιστήρια είναι ενδιαφέροντα για τη δική μας ιστοριογραφική παραγωγή, για το πώς βλέπουμε την ΕΟΚΑ,  ακόμη για το εθνικό μας πρόβλημα και τη συνεχιζόμενη τουρκική κατοχή. Όπως η επαχθής αποικιοκρατία δυνάστευε τις ζωές, τα όνειρα και το πολιτικό μέλλον των υπόδουλων λαών, έτσι και σήμερα, σε εποχές της λεγόμενης «παντοδυναμίας της γνώσης» ο κυρίαρχος μετααποικιακός παγκόσμιος λόγος καθορίζει με οργουελιανή μεθοδικότητα και μακιαβελική συνέπεια την «πολιτική ορθότητα», τις «εθνικές τύψεις», τη λήθη και τις «συλλογικές ενοχές» των μικρών και αδύνατων κρατών: Όλοι πλέον γνωρίζουμε, για παράδειγμα, τις μαζικές εκκαθαρίσεις αντιφρονούντων στη Σοβιετικη Ένωση της σταλινικής περιόδου. Πόσοι, όμως, έχουν συνειδητοποιήσει στην πλήρη έκτασή τους τη μαζικότητα των βασανιστηρίων στις βρετανικές αποικίες στην ψυχροπολεμική εποχή, όταν η Βρετανία ύψωσε το δικό της «σιδηρούν παραπέτασμα» για να ανακαλύψει τη φρίκη των κολαστηρίων της Ομορφίτας και των Πλατρών; Θυμίζουμε ότι ανάλογη «έκπληξη» μας επιφύλασσε η Μεγάλη Βρετανία όταν πριν μερικά χρόνια αναγκάστηκε να αποκαλύψει σιωπηρά τον αριθμό των Βρετανών στρατιωτικών που έχασαν τη ζωή τους στη διάρκεια του αγώνα της ΕΟΚΑ. Είναι, τελικώς, σχεδόν τετραπλάσιος από αυτόν που αποδέχονταν οι βρετανικές Αρχές κατά το 1955-1959 και μέχρι πρότινος, έχοντας παραπλανήσει από τότε ΣΚΟΠΙΜΑ τον ΟΗΕ, την διεθνή κοινή γνώμη, του Κυπρίους, τον βρετανικό λαό, την κοινότητα των ιστορικών, αλλά και όσους καλόπιστα και αφελώς έχουν αναγάγει σε δόγμα το ψευδέστατο και ανυπόστατο ότι «η ΕΟΚΑ σκότωσε περισσότερους Έλληνες αντί Βρετανούς». Είναι ένα κραυγαλέο παράδειγμα της οριενταλιστικής λογικής που δυναστεύει ακόμη την ημικατεχόμενη μετααποικιακή Κύπρο: Η Βρετανία και τα ποικιλώνυμα «διεθνή ινστιτούτα» που δραστηριοποιούνται στον τόπο μας, πασχίζουν με «πόνο ψυχής» Να διδάξουν στους Κυπρίους (ημιαπολίτιστους) ιθαγενείς, τον «πολιτισμό της ψυχολογικής επανένωσης», ενώ αυτοί δεν έχουν ψελλίσει ποτέ μια συμβολική συγγνώμη. Ακούσαμε μάλιστα, προχθές, τον Γερμανό διευθυντή του «Γκαίτε» στη Λευκωσία, να μας κάνει παρατήρηση γιατί γιορτάζουμε την 28^η Οκτωμβρίου 1940! Ο θάλαμος των αποικιακών βασανιστηριών έχει αλλάξει μορφή και όργανα...

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο "Φιλελεύθερο" στις 10 Νοεμβρίου 2012.